ครูภูมิปัญญาไทยรุ่นที่ 7

“ศูนย์การเรียนรู้ภูมิปัญญาไทย”  นายเกรียงศักดิ์  แรกข้าว

ภูมิปัญญาไทย ด้านปรัชญา ศาสนา และประเพณี (ประเพณีและพิธีกรรมล้านนา)

          ครูเกรียงศักดิ์  แรกข้าว เกิดเมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2503 ที่จังหวัดพะเยา มีความรู้ความเชี่ยวชาญเป็นผู้นำด้านการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ศาสนพิธีล้านนา ซึ่งมีแบบแผนที่ถูกต้องตามขนบธรรมเนียมประเพณีของล้านนา เช่น พิธีบวงสรวงบูรพกษัตริย์ล้านนา พิธีสืบชะตา พิธีส่งเคราะห์ส่งแถน เป็นผู้สืบสานอนุรักษ์ประเพณีดั้งเดิมไว้ ด้วยการถ่ายทอดและเป็นวิทยากรให้ความรู้ให้คำปรึกษาแก่ผู้เรียนและชุมชน ผลงานเป็นที่ยอมรับของสังคม

การที่ครูเกรียงศักดิ์ แรกข้าว ได้นำความรู้ด้านปรัชญา ศาสนา และประเพณี (ประเพณีและพิธีกรรมล้านนา) ที่ตนเองได้ศึกษาค้นคว้า ค้นพบ ฝึกฝนจนประสบความสำเร็จเป็นประโยชน์โดยรวมแก่สังคม จึงได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติจากสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการให้เป็นครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 7 ด้านปรัชญา ศาสนา และประเพณี ประจำปีพุทธศักราช 2554

องค์ความรู้

ครู เกรียงศักดิ์ แรกข้าว เป็นผู้มีความรู้ความเชี่ยวชาญด้านประเพณีและพิธีกรรมทางศาสนา ได้นำความรู้ความเชี่ยวชาญดังกล่าวมาใช้เป็นเครื่องมือในการสร้างสรรค์ความ สงบสุขในสังคม ดังนี้

-          ความเชี่ยวชาญการประกอบพิธีล้านนา พิธีกรรมต่าง ๆ เช่น พิธีสืบชะตา ส่งเคราะห์ ส่งแถน ส่งราหู และพิธีบวงสรวง บุรพกษัตริย์ล้านนา พิธีกินอ้อผะญา พิธีเลี้ยงผีมดผีเม็ง พิธีสู่ขวัญ คำสูมาครัวทาน คำโอกาสเวนตาน ฯลฯ

-          นำความรู้ด้านพิธีกรรมต่างๆ ในพุทธศาสนา เพื่อปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมให้แก่สมาชิกในชุมชน โดยเฉพาะพิธีกินอ้อผะญาเพื่อให้นักเรียน นักศึกษา

-          มีความรู้เกี่ยวกับเครื่องประกอบพิธีกรรมของล้านนา ซึ่งเรียนรู้จากบรรพบุรุษ ครูบาอาจารย์ และจากตำราพับสา สามารถอธิบายความหมายความเป็นมา วิธีการใช้ในงานต่าง ๆ ได้ชัดเจน ขันเครื่องสืบชะตา มีไม้ค้ำ 9 ต้น รวม 108 ต้น เป็นต้น

-          มีความสามารถในการเขียนและเรียบเรียงคำบวงสรวง คำสู่ขวัญแบบล้านนา จากสมึดข่อยเป็นภาษาเมืองที่ง่ายต่อการเรียนรู้

นอก จากนี้ ยังมีจิตสาธารณะในการเป็นที่ปรึกษาช่วยพิพิธภัณฑ์เวียงพยาว (วัดลี) สำหรับเยาวชน นักเรียน นิสิต นักศึกษา ได้ค้นคว้าประวัติศาสตร์ ประเพณี พิธีกรรม

การถ่ายทอดความรู้

ครูเกรียงศักดิ์ แรกข้าว ได้ถ่ายทอดความรู้โดยเป็นวิทยากรและเป็นผู้นำประกอบพิธีการศาสนา ศาสนพิธีล้านนา ดังนี้

การ ศึกษาในระบบ :  ถ่ายทอดความรู้อบรมแก่นักเรียน อาทิ โรงเรียนพะเยาวิทยาคม โรงเรียนพญาลอวิทยาคม (โรงเรียนในสังกัดเขตพื้นที่การศึกษาพะเยา เขต 1 ) ประมาณ 30 โรง

การศึกษานอกระบบ : ถ่ายทอดความรู้ด้านภูมิปัญญาให้กับเยาวชน การกินอ้อผะญา กับสำนักงานวัฒนธรรม เป็นวิทยากร และทำพิธีกรรม ทำเอกสารเผยแพร่ ร่วมบรรยาย ความรู้ให้กับองค์การบริหารส่วนตำบล ในนามปราชญ์ชาวบ้าน

การศึกษาตามอัธยาศัย : ถ่ายทอดความรู้ในโครงการ เช่น

-          ศูนย์ป้องกันยาเสพติดจังหวัดพะเยา นำนักเรียนกลุ่มเสี่ยงไม่น้อยกว่า 10 โรงเรียนเข้าร่วมพิธีกินอ้อผะญาเพื่อต้านยาเสพติด

-          โครงการเผยแพร่พุทธศาสนาของคณะสงฆ์และวัฒนธรรมจังหวัดพะเยา โดยเฉพาะพิธีกินอ้อผะญา (อ้อผกา)ให้แก่นักเรียนและเยาวชนปีละไม่น้อยกว่า 5,000 คน

-          ถ่ายทอดความรู้ให้แก่พระภิกษุสงฆ์ ด้านการเทศน์ธรรมพื้นเมือง เช่นเจ้าอธิการชินวร ชินวโส พระครูสมบูรณ์ วรรณศิริ

-          เผยแพร่ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ ช่อง 3, 9 และทางหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ไทยนิวส์ และออกอากาศสถานีโทรทัศน์ ช่อง ไทยพีบีเอส เรื่องพิธีกินอ้อผะญา

วิธีการถ่ายทอดความรู้

ครูเกรียงศักดิ์ แรกข้าว มีวิธีการถ่ายทอดความรู้แก่นักเรียนและชุมชน ดังนี้

-          การสอนพระภิกษุสงฆ์ในการเทศน์ธรรมล้านนา จะสอนตัวต่อ ฝึกเทศน์แต่ละบท แต่ละโวหาร ทำนองจนคล่อง โดย

เน้นภาษาและวรรณกรรมให้ถูกต้อง

-          การสอนนักเรียน จะเชิญพระไปเทศน์บอกความหมาย สอนภาษาพื้นเมือง แบ่งกลุ่ม  หัดอ่านและแปลพับสา

-          บรรยายความรู้ด้านศาสนาและประเพณี โดยเฉพาะพิธีกรรมล้านนา ในโอกาสต่าง ๆตามโครงการของคณะสงฆ์

วัฒนธรรมจังหวัดและองค์การบริหารส่วนตำบล ซึ่งมีทั้ง ประชาชน นักเรียน นักศึกษา ฯลฯ

-          จัดทำเอกสารเผยแพร่ ได้แก่ ตำราอ้อผะญา ตานก๋วยสลาก พิธีสืบชะตา พิธีขึ้นท้าวทั้งสี่ ซึ่งมัคนายก อาจารย์วัด

สามารถศึกษาแล้วนำไปประกอบพิธีได้เลย นับว่าเป็นตำราที่มีคุณค่าเป็นอย่างยิ่ง

เกียรติคุณที่ได้รับ ได้แก่

พ.ศ.2550 ประกาศเกียรติคุณ ชาวพุทธตัวอย่างประเภท จากสำนักพุทธศาสนา จังหวัดพะเยา และคณะสงฆ์อำเภอเมืองพะเยา

พ.ศ.2553 ประกาศเกียรติคุณ ผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น จังหวัดพะเยา จากประธานสภาวัฒนธรรมจังหวัดพะเยา

พ.ศ.2554 ครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 7 ด้านปรัชญา ศาสนา และประเพณี (ประเพณีและพิธีกรรมล้านนา) จากสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

 

ที่มา : หนังสือภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 7 สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ , http://www.watleephayao.com/537 , http://www.m-culture.in.th/moc_new/album/129685/

Comments are closed.

Set your Twitter account name in your settings to use the TwitterBar Section.